ایمنی و تعاریف
انسان از همان آغاز در پي راه هائي بوده كه بتواند در برابر خطرات خود را ايمن كند و اين كاربا را با ساخت ابزار و ... انجام مي داد تا اينكه پس از اختراع ماشين بخار در سال 1782 دگرگوني بزرگي در بخش صنعت ايجاد شد و حوادث ناشي از كار نيز افزايش يافت تا اينكه ايمني بيشنر مورد توجه گرفت و كارفرمايان متوجه شدند كه با هزينه اي كه بابت ايمني پرداخت مي كنند، مي توانند حوادث را كاهش دهند و سود بيشتري كنند، و به اين ترتيب ايمني شكل گرفت.
تاريخچۀ ايمني
· سال 1815: در اين سال هامفري ديوي، اولين وسيلۀ ايمني را براي استفاده در معادن زغال سنگ كه چراغي ايمني بود اختراع كرد.
· سال 1833: در اين سال اولين قانون بهداشت و ايمني در انگلستان به تصويب رسيد.
· سال 1864: در اين سال قانون ايمني در معادن پنسيلوانيا به تصويب رسيد.
· سال 1867: در اين سال تخستين برنامۀ بازرسي صنايع توسط مسؤولان دولتي در ايالت ماساچوست تدوين شد.
· سال 1877: در اين سال قانون«بازرسي از صنايع» به تصويب رسيد .
· سال 1896: در اين سال انجمن ملي حفاظت در برابر آتش «NFPA» در امريكا تأسيس شد.
· سال 1906: در اين سال اولين بررسي منظم در مورد حوادث شغلي كه منجر به مرگ مي شدند در ايالت پنسيلوانيا صورت گرفت.
· سال 1911: در اين سال انجمن مهندسان ايمني امريكا «ASSE» تأسيس شد.
· سال 1914: در اين سال ادارۀ خدمات بهداشت همگاني «USPHS» در امريكا دفتر بهداشت و سلامت در صنايع را تأسيس كرد كه در سال 1971 به نام موسسۀ ملي ايمني و بهداشت شغلي «NIOSH» تغيير نام داد.
· سال 1931: در اين سال هاينريش الگوي علمي را دربارۀ علل بروز حوادث ارائه كرد.
· سال 1964: در اين سال مجلۀ «پژوهش در ايمني» آغاز به چاپ كرد.
· سال 1968: در اين سال جانسون رئيس جمهور وقت امريكا، لزوم برپائي قوانين دولتي ايمني و بهداشت را اعلان نمود.
· سال 1970: در اين سال نيكسون رئيس جمهور وقت امريكا قانون ياد شده را تصويب نمود و باعث ايجاد ادارۀ ايمني و بهداشت شغلي «OSHA» و مؤسسۀ ملي ايمني و بهداشت شغلي «NIOSH» شد.
در ايران نيز بحث ايمني در سال هاي 1288 و 1303 مطرح شد.
تعاريف رايج در ايمني
ايمني«SAFETY»
1. در فرهنگ لغت اصطلاح ايمني به معني امنيت، آسايش،سلامتي و ... مي باشد ولي از نظر تعريف عبارت است از ميزان يا درجۀ فرار از خطر براي حفظ نيروي انساني و تاسيسات.
2. ايمني پيشگيري از حادثه است.
3. ايمني يعني ميزان رهايي از خطر، ميزان در امان بودن از خطر، ميزان رهايي از شرايط مخاطره آميز.
خطر«HAZARD»:به شرايطي اطلاق مي شود كه داراي رساندن صدمه به كاركنان،خسارات به وسايل، تجهيزات، ساختمان ها و از بين بردن مواد يا كاهش قدرت كارائي در اجراي يك عمل از قبل تعيين شده باشد.
مخاطرۀ قابل قبول«TOLERABLE RISK»: مخاطره اي كه با توجه به مقررات قانوني و خط مسي ايمني و بهداشت حرفه اي به سطحي كه براي سازمان قابل پذيريش است كاهش يافته باشد.
مخاطره سنجي «RISK ASSESSMENT»: تركيبي از احتمال وقوع يك رويداد خطرناك و نتايج حاصل از آن.
حادثه «ACCIDENT »
1. رويدادي است برنامه ريزي نشده و ناخوشايند كه مي تواند فعاليت هاي برنامه ريزي شده را متوقف سازد و منجر به مرگ، مصدوميت و خسارات مالي گردد.
2. حادثه عبارت است از هر گونه رويداد برنامه ريزي نشده و ناخواسته كه ميتواند سبب آسيب و يا بيماري گردد
3. سازمان IAPA حادثه را رويدادي ناخوشايند ميداند كه سبب ايجاد آسيب هاي فيزيكي به انسان و يا ايجادخسارت به تجهيزات مي شود.
شبه حادثه«NEAR MISS»: رويدادهايي هستند كه هر چند مي توانند باعث صدمه و يا جراحت شوند ولي به موارد فوق منجر نشده و به اصطلاح بخير مي گذرند.
آسيب «INJURY »: هر گونه لطمه و يا ضررهاي فيزيكي ناشي از حادثه را به بدن آسيب مي گويند
بيماري « ILINESS»: بيماري عبارت است از صدمه جسماني ناشي از تماس با مواد خطرناك و يا محيط خطرناك، كه برخلاف آسيب فوري حاصل نمي شود.
كمك هاي اوليه «FIRST AIDS »: مراقبتها و يا معالجه هاي ارائه شدۀ فوري به شخص مصدوم قبل از رسيدن پزشك و كمك هاي پزشكي را كمك هاي اوليه مي نامند.
وسايل حفاظت فردي «PPE »: وسايل حفاظت فردي عبارتند از وسايل و يا البسه اي كه اشخاص مي توانند با پوشيدن و يا همراه داشتن آنها در برابر خطرات محفوظ بمانند.كه آخرين راه كنترل خطرات مي باشد.
ريسك«RISK»: عبارت است از امكان وقوع حادثه بر حسب احتمال وقوع و شدت آن.
سيستم«SYSTEM»: عبارت است از مجموعه اي از افراد، تجهيزات، قوانين، روش ها و دستورالعمل ها كه به منظور اجراي يك فعاليت معين در يك محيط خاص كنار يكديگر قرار مي گيرند.
مفهوم ايمني سيستم
1. بكارگيري مهارت هاي فني و مديريتي خاص در قالبي نظامند و آينده نگر به منظور شناسائي و كنترل خطرات موجود در طول عمر يك پروژه، برنامه يه فعاليت.
2. فرآيندهاي تجزيه و تحليل خطرات كه از فاز ايدۀ سيستم شروع شده و در كل فازهاي طراحي، ساخت، آزمايش، استفاده و كنار گذاشتن يا دفع آن ادامه مي يابد.
3. شاخه اي از مهندسي سيستم هاست كه با به كارگيري اصول علمي، مهندسي و مديريتي در پي دستيابي به ايمني مناسب و كافي و يا در نظر گرفتن محدوديت هاي بازده، زمان و هزينه است.
4. گردآوري آناليزها و فعاليت هاي مديريتي و مهندسي كه وضعيت هاي خطرناك را كنترل مي كند.
سازمان«ORGANIZATION»: شركت، بنگاه، اداره، مجتمع كاري، نهاد مسئول يا مؤسسه، بخش يا تركيبي از آنها اعم از ثبت شده يا نشده، دولتي، عمومي يا خصوصي كه داراي وظايف و تشكيلات اداري خاص خود باشند.
عملكرد يا اجرا «PERFORMANCE»: نتايج قابل اندازه گيري سيستم مديريت ايمني و بهداشت حرفه اي، مربوط به كنترل مخاطرات ايمني و بهداشت توسط يك سازمان با خط مشي و اهداف ايمني و بهداشت حرفه اي آن.