جيوه«MERCURY OR HYDRAGYRUM» : مهمترين سنگ معدن جيوه، سينا بار مي باشد كه حاوي 86% سولفور جيوه است و تنها فلزي مي باشد كه در دماي معمولي به صورت مايع مي باشد. جيوۀ فلزي، اكسيد جيوه، كلرورمركوريك (سوبليمه) و فولمينات جيوه از تركيبات زيان بار جيوه هستند، تركيبات جيوه در صنايع توليد دماسنج، فشار سنج، حشره كش ها، قارچ كش ها، كاغذ سازي، ساخت مواد منفجره، لامپ هاي جيوه اي، فرآورده هاي دندان پزشكي و داروئي و ... استفاده مي شوند.

جيوه بيشتر از راه تنفسي جذب مي شود و جذب آن از راه هاي گوارشي و پوستي كمتر اتفاق مي افتد، جيوه در كليه ها و عدسي چشم و ... جمع مي شوند و بيشتر جيوه از راه ادرار75% و بقيه نيز از راه مدفوع، عرق، بزاق، مو و ناخن و ... دفع مي شود.

استفاده از جيوه تا چند دهۀ پيش در آماده كردن كرك براي بافت كلاه هاي نمدي رواج داشت كه در كارگران اين صنعت لرزش هايي رخ مي داد كه آن را با نام «لرزش كلاه سازان» و گاهي اوقات با نام «كلاه سازان ديوانه» مي خواندند.

مسموميت با جيوه: جيوه و تركيبات آن از زمان هاي ديرين به عنوان سموم عمومي شناخته شده اند و مسموميت با جيوه ممكن است به شكل حاد يا مزمن باشد:

·         مسموميت حاد: عارضۀ اصلي در اين نوع مسموميت آسيب به كليه هاست، علاوه بر آن تهوع، درد شكم، استفراغ، اسهال، سردرد، تورم غدد بزاقي، شل شدن دندان ها، نفريت، قطع ادرار، استوماتيت، پيدايش آلبومين در ادرارو ... در فرد مسموم مشاهده مي شود.

·         مسموميت مزمن: كه پس از چند هفته يا پس از مدت بسيار دراز نمايان مي شود عوارضي مانند عوارض رواني، نبود تمركز فكر، سردرد، خستگي، ضعف، گيجي و بي خوابي در فرد مسموم مشاهده مي شود، همچنين مسموميت با جيوه را مركورياليسم «MERCURIALISM» يا هيدرآرژريسم «HYDRARGYRISM» مي نامند.

عوارض مسموميت با جيوه: بيشتر متوجه سيستم عصبي است و باعث عوارض چشمي «مركورياليسم» مي شود كه جيوه در عدسي چشم جمع مي شود، يا باعث زخم باروت در نوك انگشتان مي شود.

براي درمان مسموميت جيوه از بال استفاده مي شود، كه باعث افزايش دفع جيوه از ادرار مي شود، همچنين اندازۀ آستانۀ مجاز- ميانگين زماني تراكم جيوه در هوا 025/0 ميلي گرم در متر مكعب است «ACGIH-2003».